Kultowe Polskie motocykle PRL

⇛Kultowe Polskie motocykle PRL⇚

Podczas PRL-u motocykle odgrywały ważną rolę w komunikacji, produkowano ich znacznie więcej niż aut.

W kolejnych postach zostanie pokazane 10 najbardziej znanych Polskich motocykli PRL-u.

1. SHL M04

Pierwsza powojenna "eshaelka" pojawiła się w 1947 r. Konstrukcja oparta była na przedwojennym modelu SHL 100. Tylne koło było sztywno mocowane w ramie, a pojedyncze siodełko amortyzowały dwie sprężyny śrubowe. Dwusuwowy, jednocylindrowy silnik o pojemności 123 ccm osiągał moc maksymalną 4 KM przy 4250 obr/min. Maksymalny moment obrotowy 7,36 Nm przy 3000 obr/min. Motocykl nie miał akumulatora. Prądnica-iskrownik była napędzana bezpośrednio przez wał korbowy. SHL M04 miał hamulce bębnowe, niezależne. Rama była spawana ze stalowych ceowników, a zbiornik paliwa ze stalowych wytłoczek. Motocykl ważył 80 kg, osiągał prędkość 67 km/h i zużywał 3 litry benzyny na 100 km.

2. WSK M06 (125)

M06 to najdłużej produkowana rodzina polskich motocykli. Pierwszy powstał w 1953 r., ostatni wykonano w 1985 r. Produkowały go aż trzy zakłady: Warszawska Fabryka Motocykli (WFM), Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku (WSK) i Kieleckie Zakłady wyrobów Metalowych, dawniej Suchedniowska Huta Ludwików (SHL). W Świdniku produkowano bardzo wiele odmian i wersji tego modelu. Gdy ktoś wspomina popularne "wueski" najczęściej ma na myśli właśnie M06. Widoczny na zdjęciu WSK M06 B1 z roku 1967 miał jednocylindrowy, dwusuwowy silnik o pojemności 123 ccm. Osiągał prędkość 80 km/h, ale zużywał tylko 2,8 l paliwa na 100 km.

3. SHL M06 U/T

SHL M06 był pierwszym motocyklem sprzedawanym w wolnej sprzedaży bez talonów. Było to w 1958 r. SHL M06 U w odróżnieniu od innych wersji M06 miał silnik o pojemności 150 ccm, który osiągał moc 6,5 KM, rozpędzał się do 78 km/h, przy spalaniu 3,3l na 100km. Wyposażono go również, po raz pierwszy w polskim motocyklu, w pełnopiastowe hamulce bębnowe. Wkrótce powstała nowa wersja, w której zamieniono krytykowane przednie amortyzatory bez tłumienia olejowego na wahacz pchany z hydraulicznymi elementami resorującymi.

4. SHL M11

W 1960 r. na targach poznańskich zaprezentowano SHL M11. Na owe czasy motocykl, dzięki dużym osłonom bocznym i głębokim błotnikom, wyróżniał się estetyką  oraz wysokim poziomem wykończenia. Znacznie wyciszono też silnik przez zmianę kształtu żeber głowicy i cylindra, co eliminowało drgania, zastosowano też nowy tłumik. Łańcuch napędowy został osłonięty, a kierownica była blokowana zamkiem. Jednocylindrowy, dwusuwowy silnik o pojemności 173 ccm osiągał moc 9  KM przy 4800 obr/min. Maksymalny moment obrotowy 14,7 Nm przy 3500 obr/min. Motocykl osiągał prędkość 90 km/h i zużywał 3 litry benzyny na 100 km.

Prototypy motocykla zbudowano w 1959 roku - równocześnie z rozpoczęciem produkcji modelu M06T. Motocykl zaprezentowano na Targach Poznańskich w 1960 roku, a produkcję rozpoczęto w maju 1961. Oprócz wersji bazowej, istniała też wersja rajdowa M11R, posiadająca m.in. zawieszenie przednie z widelcem teleskopowym. W toku produkcji, bazowy model M11 był ulepszany, m.in. wzmocniono mocowanie przedniego zawieszenia (1961/62), wprowadzono lepsze amortyzatory (sierpień 1962) i zmieniono łożyskowanie wahaczy, eliminując konieczność okresowego smarowania. Od 1963 produkowano małe serie lepiej wyposażonych i wykończonych motocykli M11 Lux (m.in. zbiornik, obręcze kół i amortyzatory były chromowane). W 1965 zmniejszono koła z 19-calowych na 18-calowe.

Od 1967 do lipca 1968 produkowano model M11W z nowym silnikiem W-2A Wiatr. Ogółem wyprodukowano ich prawie 180.000, w tym ponad 26.000 M-11W. Cena motocykla wynosiła ponad 15.000 zł.

Większość motocykli trafiała na rynek polski, lecz część wyeksportowano, w tym do USA. W 1962 licencję na produkcję modelu M11 zakupiły Indie, gdzie produkowano go aż do 2005 roku pod nazwą Rajdoot.

5. SHL M17 Gazela

Gazela pojawiła się w sklepach jesienią 1968 r., a już w połowie 1970 r. zmontowano ostatnie egzemplarze tego modelu. Wszystkie elementy SHL M17 były projektowane od nowa, a konstrukcję zespołu napędowego podporządkowano wyglądowi całego motocykla, który wyróżniał się oryginalnością i nowoczesnością. Linia przedniego reflektora, zbiornika paliwa i kanapy oraz kształt błotników sprawiały, że Gazela wyglądała bardzo dynamicznie. Po raz pierwszy w polskim motocyklu zastosowano zapłon bateryjny i 12-woltową instalację elektryczną. Był to motocykl, który w swojej klasie nie miał się czego wstydzić w porównaniu z konkurentami produkowanymi na zachodzie Europy. Silnik o pojemności 174 ccm generował moc 10 KM przy 5800 obr/min. Maksymalny moment obrotowy 17,6 Nm przy 4800 obr/min. Gazela osiągała prędkość 105 km/h i paliła 3 litry na 100 km.

6. Junak M07

Pierwsze Junaki przedstawiono już w 1954 r., ale na rozpoczęcie seryjnej produkcji czekały jeszcze trzy lata. Początkowo planowano, że będą to ciężkie motocykle wyposażone w półlitrowy silnik, ale w końcu stanęło na pojemności 349 ccm. Czterosuwowy, jednocylindrowy silnik z zapłonem iskrowym generował moc 17 KM przy 5500 obr/min. Maksymalny moment obrotowy 24 Nm przy 4000 obr/min. W zawieszeniu obu kół zastosowano amortyzatory z tłumieniem olejowym, co było nowoczesnym rozwiązaniem i zapewniało dobre prowadzenie motocykla. Junak mógł rozwinąć prędkość 115 km/h i zużywał 3,5 do 4 litrów paliwa na 100 km.

7. Junak M10

Junak M10 różnił się od swego poprzednika kilkoma szczegółami. Sukcesywnie wprowadzano zmiany w silniku: podwyższono stopień sprężania i zastosowano nowy gaźnik, co zmieniło charakterystykę jednostki napędowej. Później zmieniono bębny hamulcowe na pełnopiastowe. Wreszcie w roku 1960 dodano nowe głębokie błotniki, nowoczesną obudowę reflektora i zmieniono oznaczenie modelu na M10. Junaki do dziś budzą emocje, zachowało się ich sporo u kolekcjonerów starych motocykli.

8. Osa M50/M52

Skuter Osa M50 zaczęto produkować w Warszawskiej Fabryce Motocykli w 1959 r. Był to model z silnikiem o pojemności 148 ccm.

Gdy na początku lat 60. pojawiła się możliwość eksportu Os do Indii, zaczęto pracę nad dostosowaniem skutera do innych warunków drogowych i klimatycznych. Przy okazji projektanci uwzględnili również postulaty krajowych użytkowników. Zastosowano nowy, mocniejszy silnik o pojemności 173 ccm zaprojektowany na bazie jednostki napędowej stosowanej w motocyklu SHL M11. Osłonę tylną i obudowę reflektora wykonano z żywicy poliestrowej wzmocnionej włóknem szklanym. Osa M52, zwana także od pojemności silnika Osą 175, miała normalnie rozmieszczone dźwignie zmiany biegów i hamulca nożnego. W Osie M50 hamulec był pod lewą stopą, biegi przy prawej.

Nowy model Osy był mocniejszy - 8 KM (zamiast 6,5) i szybszy - 85 km/h (zamiast 80 km/h).

Osę M52 opisujemy w numerze 2/2013 Świata Motocykli - jeszcze do nabycia w kioskach.

9. WSK M21 W-2 (175)

WSK M21 W-2 był pierwszym produkowanym w Świdniku motocyklem klasy 175. Gdy na przełomie lat 60. i 70. władze podjęły decyzję o zaprzestaniu produkcji motocykli w Kielcach, WSK w Świdniku stała się jedyną fabryką motocykli. Przystąpiono do zaprojektowania całej rodziny motocykli opartej na wspólnym podwoziu. Opracowano nową ramę, którą później tylko adaptowano do różnych silników poprzez niewielkie zmiany wsporników. Produkcję rozpoczęto w 1972 r. Wygląd nowego motocykla został zaprojektowany przez profesora Cezarego Nawrota z warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Model produkcyjny nieco różnił się od projektu, ale w 1972 r. wyglądał bardzo nowocześnie. Na bazie tego modelu produkowano różne wersje, m.in. sportową, crossową, rajdową. Powstał nawet model przeznaczony specjalnie na eksport, ale nie najwyższa jakość spowodowała, że nie odniósł większych sukcesów.

10. WSK M21 W-2 Kobuz

WSK Kobuz należał do tzw. ptasiej serii motocykli (Dudek, Perkoz) wytwarzanych przez fabrykę w Świdniku. Wszystkie były oparte na podstawowym modelu WSK M21 W-2. Cała seria wyposażona była w jednocylindrowy, dwusuwowy silnik o mocy 14 KM (przy 6000 obr/min) i maksymalnym momencie obrotowym 17,3 Nm (przy 5800 obr/min). Osiągał prędkość 105 km/h i zużywał 3,8 l/100 km. W zawieszeniu przednim i tylnym zastosowano teleskopy z tłumieniem olejowym. WSK Kobuz był produkowany przez 10 lat do 1984 r. Na drogi wyjechało 100 tysięcy tych motocykli.

Ptasią serię reprezentował także Dudek z wysoko uniesioną kierownicą i dzieloną kanapą, której tylną część można było ustawić jako oparcie dla kierowcy.